Blauwdrukkunst. Foto: Omroep Gelderland

Blauwdrukkunst. Foto: Omroep Gelderland

DOESBURG - "Als je hier ammoniak bij doet, dan is het boem klaar", zegt fotograaf Ruud Smit in zijn atelier in de Doesburgse binnenstad. "Dan ontploft de boel." Smit houdt in maart een expositie met verschillende oude druktechnieken en die zijn niet allemaal even ongevaarlijk.

Smit werkte al eens met een soort kaas en toen was die substantie nog eetbaar ook, maar nu werkt hij met het risicovolle en giftige roodbloedloogzout dat je juist niet in je mond moet stoppen.

En de ingrediënten zijn niet het enige verschil. De caseïne-kaas laat een bruine kleur achter op het papier, alle foto's met het cyanide-mengsel worden blauw, Pruisisch blauw.

Kijk hier hoe Smit te werk gaat. Tekst gaat daarna verder.

[video:7561295]

De 'blauwe' druktechniek is uitgevonden in 1842 en iets minder bewerkelijk dan het maken van caseïne, maar volgens Smit moet je wel goed je kop erbij houden. "Want om caseïne te maken heb ik juist wel ammoniak nodig en hier ammoniumijzer. Ik moet die pot ammoniak dus ook echt uit de buurt zetten, zodat het niet mis kan gaan." Roodbloedloogzout, oftewel kaliumferricyanide, is een natuurlijke stof, een verbinding van ijzer in poedervorm.

[image:7560337]

Op de kleuterschool

Het lichtrode poeder heeft nog een 'gevaarlijke kant': als je het goedje verwarmt in hete zuren of bij uv-licht ontstaat er dodelijk blauwzuurgas. "In de Tweede Wereldoorlog werden hiermee in bijvoorbeeld Auschwitz duizenden mensen vergast. Een bizar contrast als je weet dat het poeder ook wordt gebruikt op de kleuterschool om op simpele wijze blauwdrukken te maken. "Dat gebeurt dan niet met het negatief van een foto, zoals ik doe, maar bijvoorbeeld met bloemen en blaadjes die op een met het mengsel ingesmeerd A4'tje worden gelegd. Dus in de basis is het een onschuldig poeder."

Voor de foto's wordt het roodbloedloogzout dus gemengd met ammoniumijzer. Dan krijg je een chemische reactie en wordt het geheel lichtgevoelig. Smit neemt de beide stoffen mee naar zijn doka en mengt het totdat een gifgroen goedje ontstaat. "Dit smeer ik nu in op aquarelpapier. Dan moet het even drogen en gaat het met het negatief van de foto die ik wil afdrukken - een close-up van een kat - en een glasplaat erop 15 minuten in de lichtbak."

Zout en broomolie

Deze oude afdrukkunst is minder bewerkelijk dan het maken van de caseïnefoto's en wordt dan ook door meer mensen gedaan. "Maar de meeste fotografen gebruiken een negatief die digitaal is gemaakt en ik gebruik een analoge. Dan krijg je toch een totaal ander effect."

Na 15 minuten 'oventijd' gaat het papier in een bak met water en waterstofperoxide en komt de blauwe kleur meteen tevoorschijn. "Deze is toch weer iets donkerder dan mijn vorige afdruk. Het verrast me elke keer weer!"

Na afdrukken met kaas en afdrukken met het 'gifmengsel', is Ruud alweer bezig met volgende oude druktechnieken. "Ik mik op zoutdruk en broomoliedruk. Wordt vervolgd dus."

zie ook: Echt waar: Ruud drukt zijn foto's af met kaas

Deel dit artikel