Lead Image 1:
Lead image TXT 1: Het huis van Jonkheer Willem de Vaynes van Brakell, getekend door Alexander ver Huell. Foto: Gelders Archief 1551 - 3565 - A. Ver Huell - Public Domain Mark 1.0 licentie
Lead Image 2:
Lead image TXT 2: Alexander Ver Huell rond 1870, op 48-jarige leeftijd. Foto: Gelders Archief 1583 -12493 - Ghémar Frères - Public Domain Mark 1.0 licentie
Lead Image 3:
Lead image TXT 3: De advertentie die Ver Huell in de landelijke dagbladen liet plaatsen. Foto: Opregte Haarlemsche Courant van 08-09-1892, geraadpleegd op Delpher
De Alexander Ver Huellbrug bij Doesburg. Foto: Omroep Gelderland

De Alexander Ver Huellbrug bij Doesburg. Foto: Omroep Gelderland

DOESBURG - Heb jij dat ook? Dat je bij sommige historische bouwsels, hekken, beelden, palen, gevelstenen en gebouwen in je omgeving denkt: 'Wat is dat eigenlijk, hoe oud is het en waar diende het voor?' De Ridders van Gelre zoeken het voor je uit. Vandaag: wie is eigenlijk die Alexander Ver Huell naar wie de Doesburgse IJsselbrug is vernoemd?

De Alexander Ver Huell brug over de IJssel bij Doesburg is de poort naar de Achterhoek. Dagelijks komen er tienduizenden auto's overheen. Maar wie was hij eigenlijk en waarom is er een brug naar hem vernoemd?

Hart verpand aan Gelderland

Alexander Ver Huell (spreek uit als 'Verheul') is in de 19e eeuw een bekende cartoonist en kunstverzamelaar. Hij wordt tweehonderd jaar geleden geboren in de Gasthuisstraat in Doesburg, waar zijn ouders op dat moment wonen.

Vlak na de geboorte van de kleine Alexander verhuist het gezin naar Rotterdam, waar vader Quirijn Ver Huell een betrekking bij de marine krijgt. Maar de vakanties brengt Alexander door bij zijn grootouders in Doesburg aan de IJssel.

Zijn opa Ver Huell is burgemeester van Doesburg en zijn grootvader van moederszijde, Jonkheer Willem de Vaynes van Brakell, is de voormalige commandant van de vesting Doesburg. Tijdens deze vakanties verliest Alexander zijn hart aan het mooie Gelderland, dat hij later vaak zo prachtig zal tekenen.

Het huis van Jonkheer Willem de Vaynes van Brakell, getekend door Alexander ver Huell - Foto: Gelders Archief 1551 - 3565 - A. Ver Huell - Public Domain Mark 1.0 licentie

Alexander was overal bij

Al jong begint Alexander met tekenen. Zijn artistieke talenten komen niet helemaal uit de lucht vallen, want zijn beide ouders kunnen ook goed tekenen en schilderen. Op de middelbare school ontpopt hij zich als talentvol karikaturist en humoristisch tekenaar. Tijdens zijn studietijd maakt hij tekeningen voor de Leidse studentenalmanak en illustreert hij onder het pseudoniem O. Veralbij een serie literaire schetsen van Klikspaan: Studententypen.

Daarna neemt zijn bekendheid een grote vlucht. Hij publiceert in tijdschriften, dagbladen, albums, brochures en boeken en zo leert het grote publiek hem kennen als illustrator en cartoonist.

Alexander Ver Huell rond 1870, op 48-jarige leeftijd - Foto: Gelders Archief 1583 -12493 - Ghémar Frères - Public Domain Mark 1.0 licentie

Bruid in de steek gelaten

Na zijn promotie in 1849 trekt Alexander bij zijn ouders, die inmiddels in Arnhem zijn gaan wonen. Daar leidt hij een teruggetrokken bestaan. Alexander heeft moeite met het leggen van sociale contacten, waardoor hij steeds argwanender wordt, hij maakt met meerdere mensen ruzie en krijgt steeds meer vijanden.

Als hij in mei 1863 zijn aanstaande bruid vlak voor de huwelijksdag in de steek laat en naar Parijs vertrekt, wordt hij ook in zijn woonplaats Arnhem uitgekotst. Na terugkomst uit Parijs sluit Alexander zich op in zijn huis - zijn ouders zijn dan al overleden - en wordt nog eenzelviger dan hij al was.

Dagboek

In zijn dagboek klaagt hij over geroddel, complotten en pesterijen. Alexander voelt zich miskend en ondergewaardeerd en plaatst op 2 september 1892 zelfs een advertentie in de landelijke kranten met de tekst: "Men schrijve op mijn graf: hij deed veel voor zijn land – zijn land deed niets voor hem." Hoe ouder hij wordt, hoe meer hij de buitenwereld als een bedreiging ziet. Hij slijt de rest van zijn leven in eenzaamheid.

De advertentie die Ver Huell in de landelijke dagbladen liet plaatsen - Foto: Opregte Haarlemsche Courant van 08-09-1892, geraadpleegd op Delpher

Vrijgevig tot na zijn dood

Aan de andere kant toont Ver Huell zich ook gul en vrijgevig. Dankzij zijn familiekapitaal koopt hij schilderijen, tekeningen en prenten en steunt daarmee kunstenaars uit zijn omgeving, zoals de Oosterbeekse schilders J.W. Bilders en F.H. Hendriks. Ook doet hij meerdere schenkingen. Zo krijgt het Koninklijk Militair Invalidentehuis ‘Bronbeek’ in Arnhem de familieverzameling Indische wapens en schenkt hij de gemeente Brielle een collectie historische prenten uit de Tachtigjarige Oorlog en 50.000 gulden voor de uitbreiding van het zeemansasiel.

En hij blijft vrijgevig, zelfs na zijn dood op 26 mei 1897. In zijn testament vermaakt hij zijn hele bezit aan de gemeente Arnhem met de bedoeling er een Alexander Ver Huell museum van te maken. Dat gaat niet door, maar de kunstwerken vormen wel de basis voor de collectie van Museum Arnhem, dat na een verbouwing op 13 mei 2022 zijn deuren weer opent. Alexanders illustraties, tekeningen, brieven en dagboeken zijn online te bekijken in het Gelders Archief.
Daarnaast krijgt de gemeente Doesburg maar liefst ƒ 77.000,- voor de aanleg van een brug of een spoorwegaansluiting. Maar Doesburg gebruikt het geld voor andere dingen. Pas in 1951 wordt de iconische brug over de IJssel gebouwd en in 2016 krijgt deze officieel de naam Alexander Ver Huellbrug. En daarmee krijgt Alexander eindelijk de erkenning waar hij tijdens zijn leven zo intens naar verlangde.

Kijk hier naar het filmpje over Alexander Ver Huell:

Ridders van Gelre is het geschiedenisplatform van Omroep Gelderland. We brengen het laatste nieuws over de Gelderse historie en organiseren elke zaterdagochtend een exclusieve rondleiding voor onze volgers op bijzondere locaties. En heb je het stripboek Ridders van Gelre en Ons Verloren Hertogdom al in de boekenkast? Volg ons op: Facebook, Instagram, Twitter, Televisie, Radio en YouTube.

Deel dit artikel