Lead Image 1:
Lead image TXT 1: Tolhuys Lobith. Foto: Gelders Archief
Lead Image 2:
Lead image TXT 2: Ruïne van Slot Brakel. Foto: Omroep Gelderland
Lodewijk XIV steek bij Lobith de Rijn over. Foto: Collectie Rijksmuseum

Lodewijk XIV steek bij Lobith de Rijn over. Foto: Collectie Rijksmuseum

LOBITH - Precies 350 jaar geleden stond de machtigste vorst van Europa met zijn leger aan de grens van Gelderland. Vanaf de Elterberg had de Franse Zonnekoning Lodewijk de Veertiende een mooi uitzicht over de Rijn. Hij had een grote legermacht van vijftienduizend militairen meegenomen. Het Franse leger trok op 12 juni 1672 bij Lobith over de Rijn richting Amsterdam en Den Haag. Het Rampjaar was begonnen.

De ‘Passage du Rhin’ is in Frankrijk een belangrijke historische gebeurtenis. Zelfs in de Spiegelzaal van het paleis in Versailles bij Parijs bevindt zich een plafondschildering van de Rijnoversteek bij Lobith. Op hetzelfde moment was de Nederlandse republiek ook in oorlog met Engeland en met de bisschoppen van Keulen en Munster. Het Rampjaar 1672 luidde het einde in van de Hollandse Gouden Eeuw.

Passage du Rhin

In Lobith wordt de Rijnoversteek door Lodewijk de Veertiende dit weekend uitgebreid herdacht. In het gezondheidscentrum Geuzenwaard is een tentoonstelling te zien over de impact van de ‘Passage du Rhin’ in Nederland en Frankrijk. Veel kunstenaars lieten zich inspireren door de ‘glorieuze’ Rijnoversteek. Luisteraars van Radio Gelderland mogen de tentoonstelling zaterdagochtend vanaf 10.00 uur als eersten bezoeken. De officiële opening volgt in de middag.

Tolhuys Lobith - Foto: Gelders Archief

Tolhuys

Naast de tentoonstelling onthullen oud-burgemeesters van de voormalige gemeente Rijnwaarden een monument ter nagedachtenis aan het roemruchte Tolhuys van Lobith. Dit kasteel stond eeuwenlang aan de Rijn zodat schepen hier tol konden betalen aan de graven en hertogen van Gelre. Tijdens de Rijnoversteek van Lodewijk de Veertiende is het Tolhuys definitief verloren gegaan. Alleen een poortje en een stukje muur herinneren nog aan het grote kasteel van Lobith.

Ruïnes als stille getuigen

Voor Gelderland pakte de Franse inval in 1672 desastreus uit. Lodewijk de Veertiende veroverde het volledige hertogdom Gelre en graafschap Zutphen samen met de bisschop van Munster. Behalve het Tolhuys raakten ook andere kastelen zwaar beschadigd. De ruïnes van het kasteel Goudenstein in Haaften en van Slot Brakel in de Bommelerwaard zijn stille getuigen van de oorlogshandelingen uit de zeventiende eeuw. Ook kasteel Middachten in De Steeg raakte zwaar beschadigd, maar is daarna herbouwd. Het kreeg na het vertrek van de Fransen het uiterlijk dat het nu nog steeds heeft.

Ruïne van Slot Brakel - Foto: Omroep Gelderland

Vrede van Nijmegen

De ‘Guerre d’Hollande’ begon met de Rijnoversteek bij Lobith in 1672 en de oorlog tussen de Nederlandse republiek en Frankrijk eindigde ook in Gelderland. Na anderhalf jaar trok Lodewijk de Veertiende zich terug, omdat zijn leger uitgeput raakte. Door de inzet van de Hollandse Waterlinie konden de Fransen hun einddoel niet bereiken. De rijke Hollandse steden kwamen met de schrik vrij. In 1678 sloten de Fransen en de Nederlanders vrede in Nijmegen.

Ridders van Gelre is het geschiedenisplatform van Omroep Gelderland. We brengen het laatste nieuws over de Gelderse historie en organiseren elke zaterdagochtend een exclusieve rondleiding voor onze volgers op bijzondere locaties. En heb je het stripboek Ridders van Gelre en Ons Verloren Hertogdom al in de boekenkast? Volg ons op: Facebook, Instagram, Twitter, Televisie, Radio, YouTube en Web.

Deel dit artikel