Lead Image 1:
Lead image TXT 1: De tabel met gevoelstemperaturen. Foto: KNMI
Hoe koud het aanvoelt ligt onder meer aan de wind. Foto: Pxhere

Hoe koud het aanvoelt ligt onder meer aan de wind. Foto: Pxhere

ARNHEM - Vandaag ligt de gevoelstemperatuur overal onder nul. Maar wat is dat eigenlijk, de gevoelstemperatuur? En wat moeten we ermee?

Het is koud vandaag en het voelt nog kouder aan dan wat je buiten op de thermometer afleest. Als het buiten -1 is, kan het aanvoelen als -5. De temperatuur die gelijk is aan die koude-ervaring noemen we gevoelstemperatuur.

Wat doet de wind?

Onze weerman bij Weerplaza Wouter van Bernebeek zegt het zo: "De gevoelstemperatuur is die temperatuur die je voelt als je buiten loopt. Op hete dagen kan het warmer aanvoelen dan de thermometer aangeeft en in de winter kan het kouder aanvoelen. En dat komt door de wind."

Wind speelt een doorslaggevende rol. Bij koud weer voelt het op een winderige dag kouder aan dan op een dag met weinig wind, meldt het weerinstituut KNMI in De Bilt. "De wind veroorzaakt extra verlies van warmte." Die gevoelstemperatuur geeft aan bij welke temperatuur op een koude winterdag zonder wind bij een volwassen mens een vergelijkbaar warmteverlies zal optreden als bij een situatie met wind.

Bij zonnig en koud weer kan de ervaren temperatuur wel 5 tot 10 graden hoger zijn dan op basis de berekende gevoelstemperatuur wordt verwacht. De zon speelt geen rol in de methode die het KNMI hanteert. Maar bij zonnig weer voelt het minder koud aan dan de berekende gevoelstemperatuur doet vermoeden. Ook wanneer je met de wind in de rug wandelt, voelt het minder koud aan, zegt het weerinstituut.

Het KNMI hanteert een speciale methode om de gevoelstemperatuur te meten: JAG/TI. Die berekent de impact van de wind en de afkoeling van een menselijk lichaam. Dat staat voor Joint Action Group on Temperature Indices. In de tabel staat bovenaan de luchttemperatuur in graden Celsius, gemeten op 1,50 meter hoogte. Links staat de gemiddelde windsnelheid in km/uur, m/s en in Beaufort, gemeten op 10 meter hoogte. Daar komen volgens de JAG/TI dan de onderstaande gevoelstemperaturen uit.

De tabel met gevoelstemperaturen. - Foto: KNMI

Onderkoeling

Bij een gevoelstemperatuur onder -10 graden kunnen na enkele uren verschijnselen van onderkoeling optreden. Iemand met een lichte onderkoeling heeft het heel koud en rilt en kan ook klappertanden. Iemand die onderkoeld is, moet je wikkelen in een isolatie- of reddingdeken. Natte kleding moet je uitdoen op een beschutte plek. Opwarmen onder de douche mag ook, het water mag maximaal 38 graden zijn. Warme dranken helpen eveneens, maar geef de onderkoelde persoon geen alcohol. Geef een kind iets lauwwarms met veel suiker, bijvoorbeeld chocolademelk. Behalve als het kind misselijk is.

Iemand met ernstige onderkoeling heeft het erg koud, maar rilt of klappertandt niet. De oren, lippen, vingers en tenen kunnen blauw zijn. Het slachtoffer kan agressief dan wel overdreven opgewekt zijn en onsamenhangend, eigenaardig of onverschillig gedrag vertonen.

Pas op de waterleiding

Het begrip gevoelstemperatuur is niet van toepassing op machines, gewassen, het antivries in de auto of kwik. We kunnen de gevoelstemperatuur dan ook niet meten met een thermometer. Wel heeft de wind invloed op de snelheid waarmee afkoeling optreedt. Daarom bevriezen waterleidingen en verwarmingselementen sneller als het bij vorst ook hard waait.

De kachel moet echt aan

Lang verhaal kort: het is dit weekend gewoon koud. Maar het is heerlijk weer om eropuit te trekken, vergeet je muts en handschoenen niet. Maar binnen moet toch echt de kachel aan.

Op onze pagina op Facebook vroegen we hoe hoog jouw thermostaat staat. Bij Karin staat die op 19 graden, maar die gaat omlaag, helaas. "We kregen bericht dat we tussen 10:00 en 22:00 uur geen warm water en verwarming hebben door onderhoud."

Bij Aaltje is het binnen 21 graden. "Ik betaal mijn eigen gasrekening, dat doen ze niet voor mij in Den Haag." Saskia meldt: "Zonder verwarming nog 19 graden. Ik woon op het zuiden en heb de verwarming pas 2 keer een avondje aan gehad."

Maar pechvogels zijn er ook, zoals Milou Marith: "Hier staat-ie op 21. De kou is geen pretje met reuma."

Deel dit artikel